Provably Fair คืออะไร?
Provably fair คือวิธีการทางการเข้ารหัสที่ช่วยให้คุณตรวจสอบได้ว่าผลของการเดิมพันในคาสิโนคริปโตถูกล็อกไว้ก่อนวางเดิมพันแล้ว และไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ในภายหลัง มันนำ server seed, client seed และ nonce มาผ่านฟังก์ชันแฮชรวมกัน คุณสามารถคำนวณแฮชเดียวกันนี้ได้ด้วยตัวเองแล้วนำไปเทียบกับผลที่ประกาศไว้ มันพิสูจน์ว่าตัวเลขไม่ถูกโกง แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าคาสิโนมีใบอนุญาต จ่ายเงินได้จริง หรือมีเงื่อนไขที่เป็นธรรม
การพนันแบบ provably fair คืออะไร?
ระบบเข้ารหัสที่ให้ผู้เล่นตรวจสอบได้ด้วยตัวเองว่าผลของแต่ละเกมถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า และคาสิโนไม่ได้แก้ไขหลังจากที่วางเดิมพันไปแล้ว
คาสิโนออนไลน์ทั่วไปพึ่งพา Random Number Generator (RNG) ที่ถูกตรวจสอบเป็นระยะโดยบุคคลที่สาม เช่น eCOGRA หรือ iTech Labs ซึ่งคุณต้องเชื่อในผลการตรวจสอบนั้น แต่ provably fair ตัดความจำเป็นในการต้องไว้ใจบุคคลที่สามออกไป เพราะตัวเลขทั้งหมดเปิดเผยต่อสาธารณะ และคุณสามารถตรวจสอบผลของทุกการเดิมพันได้ด้วยตัวเองด้วยเครื่องมือฟรี โดยไม่ต้องรอใบรับรองจากใคร
server seed, client seed และ nonce คืออะไร?
server seed คือค่าลับฝั่งคาสิโน client seed คือค่าที่เป็นของคุณ ส่วน nonce คือตัวนับที่เพิ่มขึ้นทุกครั้งที่เดิมพัน ทั้งสามค่าถูกนำมาแฮชรวมกันเพื่อสร้างผลลัพธ์
- Server seed: สตริงสุ่มที่คาสิโนสร้างขึ้น ก่อนที่คุณจะเล่น คาสิโนจะแสดงให้คุณเห็นเพียง ค่าแฮช ของมันเท่านั้น (เหมือนลายนิ้วมือที่ถูกสับให้ยุ่ง) ไม่ใช่ตัว seed จริง ๆ เพื่อไม่ให้แอบสลับค่ากลางคันได้
- Client seed: สตริงที่คุณเป็นคนกำหนด (หรือคาสิโนสร้างให้แต่คุณเปลี่ยนได้) เพราะคุณเป็นคนควบคุมมัน คาสิโนจึงไม่สามารถคาดเดาผลลัพธ์สุดท้ายล่วงหน้าได้ แม้จะถือ server seed อยู่ก็ตาม
- Nonce: ตัวเลขที่เพิ่มขึ้นทีละหนึ่งในทุกการเดิมพันที่ใช้คู่ seed เดิม ทำให้ seed ชุดเดียวกันไม่มีทางให้ผลลัพธ์ซ้ำกันสองครั้งติดกัน
ทั้งสามส่วนทำงานร่วมกันอย่างไร
ซอฟต์แวร์ของคาสิโนจะนำ server seed, client seed ของคุณ และ nonce ปัจจุบัน มารันผ่านอัลกอริทึมแฮช ซึ่งโดยทั่วไปคือ HMAC-SHA256 ผลลัพธ์แฮชจะถูกแปลงเป็นผลของเกม (เลขลูกเต๋า ไพ่ หรือตัวคูณของเกม crash) เพราะฟังก์ชันแฮชทำงานทางเดียว จึงไม่มีใครสามารถย้อนกลับจากค่าแฮชที่ประกาศไปคาดเดาผลในอนาคตได้ แต่เมื่อ server seed ถูกเปิดเผยแล้ว ใครก็ตามสามารถคำนวณไปข้างหน้าเพื่อยืนยันความถูกต้องได้
Client seed กับ server seed ต่างกันอย่างไร
server seed คาสิโนเป็นคนสร้างและเก็บไว้ จะเปิดเผยก็ต่อเมื่อเลิกใช้แล้ว ส่วน client seed เป็นของคุณ มองเห็นได้ตั้งแต่แรกและเปลี่ยนเมื่อไรก็ได้
ที่ต้องมีสองตัวคู่กันก็เพื่อไม่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเลือกผลได้ตามลำพัง คาสิโนล็อกฝั่งของตัวเองไว้ล่วงหน้าด้วยการประกาศค่าแฮช ส่วนคุณเติมอีกฝั่งที่คาสิโนเดาไม่ได้ คู่มือทางเทคนิคของ Chainlink เรื่องความสุ่มแบบ provably fair ก็พูดไว้ตรง ๆ ว่า ผู้ให้บริการคำนวณผลแพ้ล่วงหน้าจาก server seed ของตัวเองไม่ได้ เพราะยังไม่รู้ว่า client seed ของคุณจะเป็นอะไรจนกว่าคุณจะส่งเข้าไป
| Server seed | Client seed | |
|---|---|---|
| ใครเป็นคนสร้าง | คาสิโน | คุณ หรือค่าตั้งต้นที่คุณเขียนทับได้ |
| เห็นอะไรก่อนเล่น | เห็นเฉพาะค่าแฮช | เห็นเต็ม ๆ |
| เห็นเต็มเมื่อไร | หลังหมุนเปลี่ยน seed แล้ว | ตลอดเวลา |
| เปลี่ยนได้ไหม | ต้องขอตัวใหม่เท่านั้น | เปลี่ยนได้ทุกเมื่อ กี่ครั้งก็ได้ |
| กันอะไร | กันไม่ให้คุณรู้ผลล่วงหน้า | กันไม่ให้คาสิโนคำนวณผลของคุณไว้ก่อน |
“active server seed hash” คืออะไร
active server seed hash คือลายนิ้วมือของ server seed ที่เดิมพันของคุณกำลังใช้อยู่ ณ ตอนนี้ คาสิโนจะแสดงค่านี้ระหว่างที่ seed ตัวนั้นยังใช้งานอยู่ และการให้เห็นแค่นี้เป็นความตั้งใจ เพราะมันตรึง seed ไว้กับที่โดยไม่บอกว่า seed คืออะไร ลำพังค่าแฮชที่กำลังใช้งานอยู่ตรวจสอบอะไรไม่ได้เลย มันจะมีประโยชน์ก็ตอนที่คุณหมุนเปลี่ยน seed เพราะคาสิโนจะเปิดเผย seed ตัวเต็ม แล้วคุณค่อยนำไปแฮชดูว่าตรงกับลายนิ้วมือที่เก็บไว้หรือไม่ ผู้ให้บริการที่โชว์ค่าแฮชแต่ไม่เคยเปิด seed ที่เลิกใช้แล้ว ก็เท่ากับยื่นสัญญาที่คุณขึ้นเงินไม่ได้เลย
provably fair ใช้อัลกอริทึมแฮชอะไร
คาสิโนคริปโตส่วนใหญ่ใช้ HMAC-SHA256 คือฟังก์ชัน SHA-256 ในรูปแบบที่มีกุญแจ โดยใช้ server seed เป็นกุญแจ และ client seed กับ nonce เป็นข้อความ
ทั้งสองส่วนเป็นมาตรฐานสาธารณะ ไม่ใช่ของที่คาสิโนคิดขึ้นเอง SHA-256 ระบุไว้ใน Secure Hash Standard ของ NIST คือ FIPS 180-4 ส่วนโครงสร้าง HMAC ที่ห่อหุ้มอยู่นิยามไว้ใน RFC 2104 นี่คือสิ่งที่ทำให้การตรวจสอบด้วยตัวเองเป็นไปได้ เพราะอัลกอริทึมเป็นมาตรฐาน เครื่องคำนวณ HMAC ทั่วไปตัวไหนก็ให้ค่าเดียวกับเซิร์ฟเวอร์ของคาสิโน คุณจึงไม่ต้องพึ่งเครื่องมือที่คาสิโนนั้นเขียนขึ้นเองเพียงอย่างเดียว
รูปแบบที่ถูกนำไปใช้ต่อมากที่สุดคือแบบที่ Stake เผยแพร่ไว้ในบันทึกการพัฒนา โดยให้ server seed เป็นกุญแจของ HMAC และข้อความคือ client seed, nonce และ cursor ต่อกันด้วยเครื่องหมายทวิภาค การเรียก HMAC-SHA256 หนึ่งครั้งให้ผลลัพธ์ 32 ไบต์ ซึ่งพอสำหรับหลายผลลัพธ์ ถ้ารอบไหนต้องใช้มากกว่านั้น ก็เพิ่มค่า cursor เพื่อให้ได้อีก 32 ไบต์ใหม่โดยไม่ต้องแตะ seed หรือ nonce เกมแนว crash บางเกมใช้ SHA-512 หรือสายโซ่แฮชที่สร้างไว้ล่วงหน้าแทน จึงควรอ่านหน้าอธิบายความยุติธรรมของผู้ให้บริการเองแทนที่จะเหมาเอาเอง
ส่วนการแปลงไบต์เหล่านั้นเป็นแต้มลูกเต๋าหรือตัวคูณ crash เป็นอีกขั้นตอนหนึ่ง ซึ่งเราไล่ให้ดูทีละเดิมพันในวิธีอ่าน seed แบบ provably fair
เช็กลิสต์: หน้านี้ provably fair จริงหรือเปล่า
ระบบที่ใช้งานได้จริงจะมีครบทั้ง 5 ข้อต่อไปนี้ ถ้าตราสัญลักษณ์ความยุติธรรมมีให้น้อยกว่านี้ ก็แปลว่าคุณตรวจสอบอะไรไม่ได้
- แสดง active server seed hash ก่อนที่คุณจะเดิมพัน ไม่ใช่มาแสดงทีหลัง
- client seed ที่แก้ไขได้ ตั้งเป็นข้อความอะไรก็ได้ตามที่คุณเลือก
- nonce หรือรหัสเดิมพันที่มองเห็นได้ ติดอยู่กับทุกเดิมพันในประวัติของคุณ
- ระบุชื่ออัลกอริทึมชัดเจน เช่น “HMAC-SHA256” ไม่ใช่ “ระบบความยุติธรรมเฉพาะของเรา”
- ปุ่มหมุนเปลี่ยน seed ที่เปิดเผย server seed เดิมแบบเต็ม ๆ เพื่อให้คุณนำไปแฮชซ้ำและเทียบกับลายนิ้วมือที่เก็บไว้ได้
ขาดข้อใดข้อหนึ่งไป โซ่ก็ขาดตรงนั้นทันที seed ที่ไม่เคยเปิดเผยก็ตรวจไม่ได้ อัลกอริทึมที่ไม่บอกชื่อก็ทำซ้ำไม่ได้ และถ้า nonce ถูกซ่อนไว้ คุณก็บอกไม่ได้ว่ากำลังตรวจสอบเดิมพันไหนอยู่
จะตรวจสอบผลเดิมพันแบบ provably fair จริง ๆ ได้อย่างไร?
หลังจากคาสิโนเปิดเผย server seed ที่ยังไม่ถูกแฮช ให้นำมันมารวมกับ client seed และ nonce ของคุณ แล้วรันผ่านอัลกอริทึมแฮชที่ระบุไว้ด้วยตัวเอง จากนั้นเทียบผลลัพธ์กับค่าที่คาสิโนประกาศไว้
จดค่าแฮชของ seed ไว้ก่อนเล่น
ก่อนวางเดิมพัน คาสิโนควรแสดงค่าแฮชของ server seed ปัจจุบัน ให้บันทึกหรือแคปหน้าจอเก็บไว้
เล่นรอบของคุณตามปกติ
ทุกการเดิมพันใช้ server seed และ client seed ชุดเดิม โดย nonce เพิ่มขึ้นทีละหนึ่งในแต่ละครั้ง
หมุนเปลี่ยน seed เพื่อเปิดเผยมัน
เมื่อคุณเปลี่ยน client seed หรือขอ server seed ใหม่ คาสิโนจะเปิดเผย server seed ก่อนหน้า (ที่ปลดใช้งานแล้ว) แบบเต็ม ๆ
ยืนยันว่าค่าแฮชตรงกัน
นำ server seed ที่ถูกเปิดเผยมารันผ่านฟังก์ชันแฮชตัวเดียวกับที่คาสิโนใช้ (SHA-256) แล้วตรวจว่าตรงกับค่าแฮชในขั้นตอนที่ 1 หรือไม่ ซึ่งเป็นการพิสูจน์ว่า seed ไม่ถูกสลับ
คำนวณผลเดิมพันซ้ำ
ใช้เครื่องคำนวณ HMAC-SHA256 ฟรี (หาได้ทั่วไปทางออนไลน์) ป้อน server seed ที่เปิดเผย, client seed ของคุณ และ nonce ของแต่ละเดิมพัน แล้วยืนยันว่าผลลัพธ์ตรงกับผลเกมที่คุณเห็น
| ขั้นตอน | สิ่งที่คุณตรวจสอบ | สิ่งที่มันพิสูจน์ |
|---|---|---|
| ก่อนเล่น | ค่าแฮชของ server seed ที่คาสิโนประกาศ | server seed มีอยู่จริงและถูกล็อกไว้ |
| ระหว่างเล่น | client seed และ nonce ของแต่ละเดิมพัน | ค่าที่คุณป้อนถูกบันทึกไว้อย่างถูกต้อง |
| หลังหมุนเปลี่ยน seed | server seed ที่ถูกเปิดเผย (ยังไม่ถูกแฮช) | คาสิโนไม่ได้เปลี่ยน seed กลางรอบ |
| คำนวณซ้ำเอง | แฮชของ seed + client seed + nonce | ผลของแต่ละเดิมพันไม่ถูกแก้ไขในภายหลัง |
Provably fair ยืนยันได้เฉพาะตัวเลขของเกมเท่านั้น มันไม่ได้บอกอะไรเลยว่าคาสิโนถือใบอนุญาตการพนันที่ถูกต้องหรือไม่ จ่ายเงินถอนได้อย่างน่าเชื่อถือแค่ไหน หรือมีเงื่อนไขโบนัสที่เป็นธรรมหรือเปล่า สิ่งเหล่านี้ต้องตรวจสอบแยกต่างหาก ซึ่งเป็นสิ่งที่เราครอบคลุมไว้ในวิธีการรีวิวของเรา
อีกทั้งยังใช้แทนการทดสอบทางสถิติที่ผู้ให้บริการซึ่งมีใบอนุญาตต้องผ่านไม่ได้ ในมาตรฐานทางเทคนิคสำหรับการพนันทางไกลของ UK Gambling Commission ข้อกำหนด RTS 7A บังคับให้ผู้ถือใบอนุญาตพิสูจน์ว่าผลลัพธ์ “acceptably random” คือกระจายตัวสม่ำเสมอตลอดช่วงค่าที่เป็นไปได้ คาดเดาไม่ได้ในเชิงการคำนวณ และไม่สร้างลำดับผลลัพธ์ซ้ำเดิม พร้อมห้ามเกมที่ปรับตัวหรือชดเชยผลโดยเด็ดขาด ส่วน RTS 7D ห้ามผู้ให้บริการเปลี่ยนอัตราจ่ายหรือความน่าจะเป็นของผลระหว่างที่เกมยังเปิดให้เล่นอยู่ provably fair ตรวจทีละเดิมพัน ส่วนการรับรองตรวจการกระจายตัวตลอดหลายล้านเดิมพัน เราวางสองแนวทางนี้เทียบกันไว้ในprovably fair กับ RNG ที่ผ่านการรับรอง
provably fair รับประกันได้ไหมว่าคาสิโนน่าเชื่อถือ?
ไม่ได้ มันพิสูจน์ได้แค่ว่าผลของแต่ละเกมไม่ถูกดัดแปลงเท่านั้น แต่ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับใบอนุญาต ความน่าเชื่อถือของการถอนเงิน หรือเงื่อนไขต่าง ๆ ซึ่งต้องตรวจสอบแยกต่างหาก
ให้มอง provably fair เป็นเพียงหนึ่งในหลายปัจจัย นำมันไปประกอบกับการตรวจสอบใบอนุญาตและเงื่อนไขที่อธิบายไว้ในหน้าวิธีการของเรา รวมถึงพื้นฐานอย่างการอ่านอภิธานศัพท์ต่าง ๆ เช่น RTP และ house edge ก่อนจะตัดสินความน่าเชื่อถือโดยรวมของคาสิโน หากต้องการเปรียบเทียบผู้ให้บริการที่มีเครื่องมือ provably-fair ใช้งานได้จริงแบบจัดอันดับ ดูได้ที่หน้าคาสิโนคริปโตที่ดีที่สุดของเรา